ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ : ଭାରତ ଓ ଜାପାନ ମଧ୍ୟରେ ଆର୍ଥିକ ସହଯୋଗକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ସ୍ଥାନୀୟ ମୁଦ୍ରାରେ ବାଣିଜ୍ୟ ନିଷ୍ପତ୍ତି (Local Currency Settlement) ପାଇଁ ଏକ ନୂଆ ଢାଞ୍ଚା ଉପରେ ଆଲୋଚନା ଚାଲିଛି । ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଅନୁଯାୟୀ, ଉଭୟ ଦେଶର ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ବଦଳରେ ସିଧାସଳଖ ଜାପାନୀ ୟେନ୍ ଓ ଭାରତୀୟ ରୁପିରେ ଦେୟ ପ୍ରଦାନ କରିପାରିବେ । ଏହି ବିଷୟଟି ଭାରତରେ ଜାପାନର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସାନାଏ ତାକାଇଚିଙ୍କ ଗସ୍ତ ସମୟରେ ଆୟୋଜିତ ୧୬ତମ ଭାରତ-ଜାପାନ ବାର୍ଷିକ ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀର ମିଳିତ ବିବୃତ୍ତିରେ ସ୍ଥାନ ପାଇପାରେ ।
ପ୍ରସ୍ତାବିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁସାରେ, ଭାରତରେ ଥିବା ଜାପାନୀ ଅଣ-ଆବାସିକ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଭାରତୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ଖାତା ଖୋଲିବାର ସୁବିଧା ମିଳିବ । ଏହା ଦ୍ୱାରା ଉଭୟ ଦେଶର ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ସିଧାସଳଖ ୟେନ୍ ଓ ରୁପିରେ ସୀମାପାର କାରବାରର ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିପାରିବେ । ଫଳରେ ଡଲାରରେ ଦୁଇଥର ମୁଦ୍ରା ବିନିମୟର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିବ ନାହିଁ, ଯାହା ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ଖର୍ଚ୍ଚ ଓ ସମୟ ଉଭୟକୁ କମାଇବ ।
ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ୨୦୨୫ର "Japan-India Joint Vision for the Next Decade"ର ଏକ ବିସ୍ତାର ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି । ସେହି ଦସ୍ତାବେଜରେ ସ୍ଥାନୀୟ ମୁଦ୍ରାରେ ଦେୟ ପ୍ରଦାନ ଓ ପେମେଣ୍ଟ ସିଷ୍ଟମ୍ ସହଯୋଗକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବାର କଥା ଉଲ୍ଲେଖ ଥିଲା । ଏହାସହ ଜାପାନର ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଓ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (RBI) ମଧ୍ୟରେ ୨୦୨୬ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସହଯୋଗ ସ୍ମାରକ (MoC) ସ୍ୱାକ୍ଷର ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି ।
ଭାରତ ପୂର୍ବରୁ ୨୦୨୨ରେ ରୁପିରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଣିଜ୍ୟ ନିଷ୍ପତ୍ତି ପାଇଁ Special Rupee Vostro Account (SRVA) ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ ୩୦ରୁ ଅଧିକ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସହଭାଗୀ ଦେଶ ସହ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି । ଜାପାନ ସହ ସିଧାସଳଖ ୟେନ୍-ରୁପି ସେଟଲମେଣ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲେ ଏହା ଭାରତର ସ୍ଥାନୀୟ ମୁଦ୍ରାଭିତ୍ତିକ ବାଣିଜ୍ୟ ବିସ୍ତାର ନୀତିକୁ ଆହୁରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିବ ।
ଅର୍ଥନୀତି ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଡଲାର ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା କମିବ, ବିନିମୟ ହାରର ଅସ୍ଥିରତାର ପ୍ରଭାବ ହ୍ରାସ ପାଇବ ଏବଂ ଭାରତ-ଜାପାନ ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ବିନିଯୋଗ ସମ୍ପର୍କକୁ ନୂଆ ଦିଗ ମିଳିପାରେ ।
