ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୨୮ ଅଗଷ୍ଟ; ଭାରତ ଓ କାନାଡା ମଧ୍ୟରେ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ନୂଆ ଦିଗ ଦେବା ପାଇଁ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଅଗଷ୍ଟ ୨୭ରେ ଟରଣ୍ଟୋରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ପ୍ରଥମ India-Canada Finance Ministers’ Economic and Financial Dialogueରେ ଉଭୟ ଦେଶ ୨୦୩୦ ସୁଦ୍ଧା ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟକୁ CAD ୭୦ ବିଲିୟନ୍ ବା ପ୍ରାୟ ₹୪.୬୫ ଲକ୍ଷ କୋଟିକୁ ବଢ଼ାଇବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୁନଃ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛନ୍ତି। ଭାରତର ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ନିର୍ମଳା ସୀତାରମଣ ଓ କାନାଡାର ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ଫ୍ରାଁସୱା-ଫିଲିପ୍ ଶାମ୍ପେନ୍ ଏହି ଆଲୋଚନାରେ ଭାଗ ନେଇଥିଲେ।
ଏହି ଆଲୋଚନାର ଏକ ବଡ଼ ଦିଗ ହେଉଛି Bilateral Investment Treaty (BIT)। ଭାରତ ଏଭଳି ଏକ ଚୁକ୍ତି ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ବୋଲି ଜଣାଇଛି। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଦୁଇ ଦେଶର ନିବେଶକଙ୍କ ପାଇଁ ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ପୂର୍ବାନୁମାନଯୋଗ୍ୟ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିବା। ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ନିବେଶ, ବିଶେଷକରି ପେନ୍ସନ୍ ଫଣ୍ଡ୍ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗତ ପୁଞ୍ଜି ପାଇଁ ଏହା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରେ।
ଭାରତ-କାନାଡା ସମ୍ପର୍କରେ କେବଳ BIT ନୁହେଁ, Comprehensive Economic Partnership Agreement (CEPA) ମଧ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ଆଲୋଚନାରେ ରହିଛି। ଉଭୟ ସରକାର ୨୦୨୬ ଶେଷ ସୁଦ୍ଧା CEPA ଆଲୋଚନା ସମାପ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ଦେଖାଇଛନ୍ତି। ମେ’ ମାସରେ ଉଭୟ ଦେଶର ବାଣିଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନାରେ ଅଗ୍ରଗତି ହୋଇଥିବା ଏବଂ ୨୦୨୬ରେ ଚୁକ୍ତି ସମାପ୍ତ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିବା କହିଥିଲେ।
ବର୍ତ୍ତମାନର ବାଣିଜ୍ୟ ପରିମାଣକୁ ଦେଖିଲେ ୪.୬୫ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ବଡ଼ ଆକାଂକ୍ଷା। କାନାଡା ସରକାରଙ୍କ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ୨୦୨୫ରେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ କେବଳ ପଣ୍ୟ ବାଣିଜ୍ୟର ମୂଲ୍ୟ CAD ୧୩.୬ ବିଲିୟନ୍ ଥିଲା। କାନାଡାରୁ ଭାରତକୁ ରପ୍ତାନି CAD ୩.୯ ବିଲିୟନ୍ ଓ ଭାରତରୁ କାନାଡାକୁ ଆମଦାନି CAD ୯.୭ ବିଲିୟନ୍ ଥିଲା। ଶିକ୍ଷା ସମ୍ପର୍କିତ ସେବା ବାଣିଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମ୍ପର୍କର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଦୁଇ ଦେଶ ଆର୍ଥିକ ସହଯୋଗକୁ ପାରମ୍ପରିକ ପଣ୍ୟ ବାଣିଜ୍ୟରୁ ଆଗକୁ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। UPIର ବ୍ୟବହାର ବଢ଼ାଇବା, ସୀମାପାର ରେମିଟାନ୍ସ ଓ ମର୍ଚ୍ଚାଣ୍ଟ ପେମେଣ୍ଟକୁ ସହଜ କରିବା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା ହୋଇଛି। ଏହା ଭାରତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟଟକ, ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ, ଛୋଟ ବ୍ୟବସାୟ ଓ ଦୁଇ ଦେଶର ସେବା କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ହୋଇପାରେ।
