ଆମେରିକା-ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି ଆଲୋଚନା: ହାଲୁକା ଅଗ୍ରଗତି ନେଇ ସଙ୍କେତ ଦେଲା ୱାଶିଂଟନ, ହେଲେ ଟଳିନି ଯୁଦ୍ଧ ଆଶଙ୍କା

ୱାଶିଂଟନ/ତେହେରାନ ୨୨। ୫।୨୦୨୬ : ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଜାରି ରହିଥିବା ଭୟଙ୍କର ସାମରିକ ତିକ୍ତତା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଆଶ୍ୱାସନାଜନକ ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ପାକିସ୍ତାନର ମଧ୍ୟସ୍ଥତାରେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଗୁପ୍ତ ଶାନ୍ତି ଆଲୋଚନାରେ 'ସାମାନ୍ୟ ସୁଧାର' କିମ୍ବା ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାର ସଙ୍କେତ ମିଳିଛି ବୋଲି ୱାଶିଂଟନ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି। ଆମେରିକାର ବୈଦେଶିକ ସଚିବ (Secretary of State) ମାର୍କୋ ରୁବିଓ (Marco Rubio) ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ପରୋକ୍ଷ ଆଲୋଚନାରେ କିଛିଟା ସକାରାତ୍ମକ ଦିଗ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି, ଯାହା ଏକ ଭଲ ସଙ୍କେତ। ହେଲେ ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ ଯୁଦ୍ଧର ଆଶଙ୍କା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଟଳିନାହିଁ।ଆଲୋଚନାର ମୁଖ୍ୟ ବିନ୍ଦୁ ଏବଂ ବିବାଦର କାରଣ (Key Highlights):

ଶାନ୍ତି ଆଲୋଚନାରେ ସାମାନ୍ୟ ଅଗ୍ରଗତି: ସଚିବ ମାର୍କୋ ରୁବିଓ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ବାର୍ତ୍ତାରେ କିଛିଟା ଗତିବିଧି (movement) ଦେଖାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନଠାରୁ ଏହାକୁ ନେଇ ଅତ୍ୟଧିକ ଆଶାବାଦୀ ହେବା ଠିକ୍ ହେବନାହିଁ। ଆଗାମୀ କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ପରିସ୍ଥିତି ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ।

ହୋରମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଉପରେ ବିବାଦ: ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଜଳପଥ 'ହୋରମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ' ଦେଇ ଯାଉଥିବା ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଏକ ପ୍ରକାରର ଟ୍ୟାକ୍ସ ବା ଟୋଲ୍ ସିଷ୍ଟମ (Tolling System) ଲାଗୁ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଉଛି। ଆମେରିକା ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଛି। ରୁବିଓ କହିଛନ୍ତି, "ଏହା କଦାପି ଗ୍ରହଣୀୟ ନୁହେଁ। ଯଦି ଏଠାରେ ଏମିତି ହୁଏ, ତେବେ ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହେବ।"

ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଅଲ୍ଟିମେଟମ୍ ଓ 'ଅପସନ-ବି': ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେ ଇରାନର ଜବାବ ପାଇଁ ଆଉ "୨ ରୁ ୩ ଦିନ" ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛନ୍ତି। ଯଦି ଆଲୋଚନା ସଫଳ ନହୁଏ, ତେବେ ଆମେରିକା ପୁଣି ଥରେ ଇରାନ ଉପରେ ବଡ଼ ଧରଣର ସାମରିକ ଆକ୍ରମଣ (Military Strikes) ଆରମ୍ଭ କରିବ।

'ଲକ୍‌ଡ ଆଣ୍ଡ ଲୋଡେଡ୍' ସେନା: ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜେଡି ଭାନ୍ସ (JD Vance) ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଆମେରିକା ଯୁଦ୍ଧ ଚାହୁଁନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଆମର ସେନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ବା 'Locked and Loaded' ଅଛି। ଯଦି ଶାନ୍ତି ବାର୍ତ୍ତା ବିଫଳ ହୁଏ, ତେବେ ସାମରିକ ଅଭିଯାନ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ବିକଳ୍ପ ହେବ।

ଇରାନର ଦାବି କ’ଣ?

ଏହି ପରୋକ୍ଷ ଆଲୋଚନାରେ ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ ମଧ୍ୟ କିଛି କଡ଼ା ସର୍ତ୍ତ ରଖାଯାଇଛି। ତେହେରାନ ଦାବି କରିଛି ଯେ:

ଇରାନ ଉପରୁ ସମସ୍ତ ଆର୍ଥିକ କଟକଣା (Sanctions) ତୁରନ୍ତ ହଟାଯାଉ।

ବିଦେଶରେ ଜବତ ହୋଇଥିବା ଇରାନର ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି (Frozen Assets) କୁ ମୁକ୍ତ କରାଯାଉ।

ଇରାନର ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଲାଗିଥିବା ଆମେରିକୀୟ ପ୍ରତିବନ୍ଧକକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶେଷ କରାଯାଉ।

ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତ: ସାରା ବିଶ୍ୱର ନଜର ଏବେ ଆଗାମୀ ୪୮ ରୁ ୭୨ ଘଣ୍ଟା ଉପରେ ରହିଛି। ଯଦି ଦୁଇ ଦେଶ ପରମାଣୁ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଏବଂ ହୋରମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ବିବାଦ ଉପରେ କୌଣସି ସହମତିରେ ନ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ତେବେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ (Middle East) ଯୁଦ୍ଧର ନିଆଁ ଆହୁରି ଭୟଙ୍କର ରୂପ ନେଇପାରେ, ଯାହାର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ବିଶ୍ୱର ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ବଜାର ଉପରେ ପଡ଼ିବ।