ଓଡ଼ିଶାର: ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ବାରିପଦା ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରାୟ ୧୫ ମିଲିୟନ୍ (୧.୫ କୋଟି) ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ସାର୍କ ମାଛର ଜୀବାଶ୍ମ ଆବିଷ୍କାର ହୋଇଥିବା ଖବର ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ଐତିହାସିକ ମହଳରେ ଉତ୍ସାହ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ସ୍ଥାନୀୟ ଭାବେ “ଅସୁର ହାଡ଼” ନାମରେ ପରିଚିତ ଏହି ଜୀବାଶ୍ମଗୁଡ଼ିକ ଏକ କଲେଜ ଫିଲ୍ଡ ଟ୍ରିପ୍ ସମୟରେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲା। ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ଏହି ଅବଶେଷଗୁଡ଼ିକ ମିଓସିନ୍ (Miocene) ଯୁଗର, ଯେଉଁ ସମୟରେ ବର୍ତ୍ତମାନର ବାରିପଦା ଅଞ୍ଚଳ ସମୁଦ୍ର ତଳେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା।
ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ ମତାନୁସାରେ, ବାରିପଦା ବେଡ୍ସ (Baripada Beds) ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଜୀବାଶ୍ମ ସମ୍ପଦ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠାରୁ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ସାର୍କ ଦାନ୍ତ, ରେ ମାଛ (Rays), ମୋଲସ୍କ, ମାଛ, କୁମ୍ଭୀର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମୁଦ୍ରୀୟ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଜୀବାଶ୍ମ ମିଳିଥିଲା। ନୂତନ ଆବିଷ୍କାର ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରାଚୀନ ସମୁଦ୍ରୀୟ ପରିବେଶ ସମ୍ପର୍କିତ ଧାରଣାକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିଛି। ଗବେଷଣା ଅନୁଯାୟୀ, ବାରିପଦା ବେଡ୍ସ ମଧ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତର ମିଓସିନ୍ ଯୁଗର ସମୁଦ୍ରୀୟ ଅବସାଦରୁ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା।
ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ଜୀବାଶ୍ମଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରମାଣ କରୁଛି ଯେ ଆଜିର ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଅଞ୍ଚଳ କେବେକି ଉପକୂଳୀୟ ସମୁଦ୍ର, ନଦୀମୁହାଣ ଓ ଲାଗୁନ୍ର ଏକ ବିଶାଳ ପରିସ୍ଥିତି ତନ୍ତ୍ର ଥିଲା। ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ସାର୍କ, ରେ ମାଛ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମୁଦ୍ରୀୟ ପ୍ରାଣୀ ବାସ କରୁଥିଲେ। ନିକଟରେ ପ୍ରକାଶିତ ଗବେଷଣାରେ ବାରିପଦା ଅଞ୍ଚଳରୁ ୨୦୦ରୁ ଅଧିକ ସାର୍କ ଓ ରେ ମାଛର ଦାନ୍ତ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଭାରତର ପ୍ରାଚୀନ ସମୁଦ୍ରୀୟ ଜୀବ ବିବିଧତା ବିଷୟରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ ଯୋଗାଉଛି।
ଏହି ଆବିଷ୍କାର ପରେ ଅନେକ ସଂଗଠନ ବାରିପଦାରେ ଏକ “ମେରିନ୍ ଫସିଲ୍ ପାର୍କ” ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଦାବି କରିଛନ୍ତି। ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଳା ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ଟ୍ରଷ୍ଟ (INTACH) ମଧ୍ୟ ବୁଢାବଳଙ୍ଗ ନଦୀ କୂଳରେ ଏକ ଜାତୀୟ ସ୍ତରର ଫସିଲ୍ ପାର୍କ ଗଠନ ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିଛି। ଏହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ଗବେଷଣା, ଶିକ୍ଷା ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନୂଆ ସମ୍ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
ପାଲିଓଣ୍ଟୋଲୋଜିଷ୍ଟମାନଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ଜୀବାଶ୍ମଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଓଡ଼ିଶା ନୁହେଁ, ସମଗ୍ର ଭାରତର ଭୂତାତ୍ତ୍ୱିକ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ଇତିହାସକୁ ବୁଝିବାରେ ସହାୟକ ହେବ। ଏହା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ଓଡ଼ିଶାର ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ସମୁଦ୍ରୀୟ ଜଗତର ଅଂଶ ଥିଲା।
