ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୨୪ ଅଗଷ୍ଟ; ଭାରତ-ଚୀନ ସମ୍ପର୍କରେ ସୀମା ପ୍ରଶ୍ନକୁ ନେଇ କୂଟନୈତିକ ଆଲୋଚନା ପୁଣିଥରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଇଛି। ଭାରତର ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ପରାମର୍ଶଦାତା ଅଜିତ ଡୋଭାଲ ଅଗଷ୍ଟ ୨୪, ୨୦୨୬ରେ ବେଜିଂ ଗସ୍ତ କରୁଛନ୍ତି। ସେ ଚୀନର ବିଦେଶମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ଭାରତ-ଚୀନ Special Representatives ମେକାନିଜମ୍ର ଚୀନ ପକ୍ଷର ପ୍ରତିନିଧି ୱାଙ୍ଗ ୟିଙ୍କ ସହ ୨୫ତମ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ଆଲୋଚନାରେ ଯୋଗଦେବେ। ବୈଠକଟି ଅଗଷ୍ଟ ୨୫ରେ ହେବାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ରହିଛି।
ଭାରତ-ଚୀନ ସୀମା ବିବାଦର ସମାଧାନ ପାଇଁ Special Representatives ମେକାନିଜମ୍ ୨୦୦୩ରେ ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା ୩,୪୮୮ କିଲୋମିଟର ଦୀର୍ଘ ଭାରତ-ଚୀନ ସୀମା ବିବାଦର ଏକ ବ୍ୟାପକ ସମାଧାନ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା।
୨୦୨୫ ଅଗଷ୍ଟରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ହୋଇଥିବା ୨୪ତମ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ଆଲୋଚନାରେ ଡୋଭାଲ ଓ ୱାଙ୍ଗ ୟି ସୀମା ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ। ଚୀନର ବିଦେଶ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅନୁସାରେ, ଦୁଇ ପକ୍ଷ ସେତେବେଳେ ୧୦ଟି ସମ୍ମତି ବିନ୍ଦୁରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ ଏବଂ ସୀମା ଅଞ୍ଚଳରେ ଶାନ୍ତି ଓ ସ୍ଥିରତା ବଜାୟ ରଖିବା ଉପରେ ଜୋର ଦେଇଥିଲେ।
ଅଗଷ୍ଟ ୬ରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ହୋଇଥିବା ୩୬ତମ Working Mechanism for Consultation and Coordination (WMCC) ବୈଠକରେ ଭାରତ ଓ ଚୀନର ଅଧିକାରୀମାନେ ସୀମା ପରିଚାଳନା, boundary delimitation, ମେକାନିଜମ୍ର ବିକାଶ ଏବଂ ସୀମାପାର ଯୋଗାଯୋଗ ଓ ସହଯୋଗ ନେଇ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ। ଦୁଇ ଦେଶ ୨୫ତମ SR ବୈଠକ ପାଇଁ ମିଳିତ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେବାକୁ ସମ୍ମତ ହୋଇଥିଲେ।
ଏଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ, ସୀମା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କେବଳ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ରାଜନୈତିକ ଆଲୋଚନା ନୁହେଁ, ବରଂ ଅଧିକାରୀ ସ୍ତରରେ ମଧ୍ୟ ନିୟମିତ ଯୋଗାଯୋଗ ଚାଲିଛି। ଏହା ସୀମାରେ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଉତ୍ତେଜନା ରୋକିବାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କୂଟନୈତିକ ଚ୍ୟାନେଲ୍ ହୋଇପାରେ।
ଏଠାରେ ଏକ ତଥ୍ୟଗତ ସ୍ପଷ୍ଟତା ଆବଶ୍ୟକ। ବିଭିନ୍ନ ରିପୋର୍ଟରେ ଚୀନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜିନପିଙ୍ଗଙ୍କ ଭାରତ ଗସ୍ତ ଆଶା କରାଯାଉଛି ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୨-୧୩ରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ପ୍ରସ୍ତାବିତ BRICS ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀ ସହ ଏହି ଗସ୍ତକୁ ଯୋଡ଼ି ଦେଖାଯାଉଛି। କିନ୍ତୁ ଅଗଷ୍ଟ ୨୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚୀନ ପକ୍ଷରୁ ଜିନପିଙ୍ଗଙ୍କ ଭାରତ ଗସ୍ତ ନେଇ ଅଧିକୃତ ଘୋଷଣା ହୋଇନାହିଁ। ତେଣୁ “ଜିନପିଙ୍ଗ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଭାରତ ଆସିବେ” ବୋଲି କହିବା ଏବେ ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ। ବର୍ତ୍ତମାନର ତଥ୍ୟ ଆଧାରରେ ଆଲୋଚନାର ମୁଖ୍ୟ ଫୋକସ୍ ସୀମାରେ ଶାନ୍ତି ଓ ସ୍ଥିରତା, ଡି-ଏସ୍କାଲେସନ୍, ସୀମା ପରିଚାଳନା ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ଯୋଗାଯୋଗ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହୋଇପାରେ। ସମ୍ପ୍ରତିର WMCC ଆଲୋଚନାରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଆସିଥିଲା।
ଡୋଭାଲଙ୍କ ଚୀନ ଗସ୍ତକୁ କେବଳ ସୀମା ବିବାଦର ଆଲୋଚନା ଭାବେ ଦେଖିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଭାରତ-ଚୀନ ସମ୍ପର୍କରେ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ କୂଟନୈତିକ ଯୋଗାଯୋଗକୁ ଜାରି ରଖିବାର ଏକ ପଦକ୍ଷେପ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇପାରେ। ତେବେ ଏହି ବୈଠକରୁ ସୀମା ବିବାଦର ତୁରନ୍ତ ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ ହେବ ବୋଲି ଆଶା କରିବା ଅତିରଞ୍ଜିତ ହେବ।
ଏହି ଆଲୋଚନାର ଫଳାଫଳ ଏବଂ ଜିନପିଙ୍ଗଙ୍କ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଭାରତ ଗସ୍ତ ନେଇ ଆଗାମୀ ଅଧିକୃତ ଘୋଷଣା ଭାରତ-ଚୀନ ସମ୍ପର୍କର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିଗ ବୁଝିବାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।
