ଭୁବନେଶ୍ୱର/ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୧୬ ଜୁନ: ଓଡ଼ିଶା ଓ ଛତିଶଗଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଚାଲିଆସୁଥିବା ମହାନଦୀ ଜଳ ବଣ୍ଟନ ବିବାଦର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଆଜିଠାରୁ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ୧୧ ଦିନିଆ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି । ଉଭୟ ରାଜ୍ୟର ଆଇନ ଓ ବୈଷୟିକ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଦଳ ଜୁନ୍ ୧୬ରୁ ୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଲୋଚନା କରିବେ। ଏହା ପରେ ଜୁନ୍ ୨୭ରେ ମହାନଦୀ ଜଳ ବିବାଦ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶୁଣାଣି ହେବ ।
ମହାନଦୀ ଜଳ ବିବାଦ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ (MWDT) ଉଭୟ ରାଜ୍ୟକୁ ପାରସ୍ପରିକ ସମାଧାନରେ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଶେଷ ସୁଯୋଗ ଦେଇଛି । ଯଦି ଆଲୋଚନାରୁ କୌଣସି ନିଷ୍କର୍ଷ ବାହାରି ନ ଆସେ, ତେବେ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ ନିଜସ୍ୱ ରାୟ ଦେବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରିପାରେ ।
ମହାନଦୀ ବିବାଦର ମୂଳ କାରଣ ହେଉଛି ଛତିଶଗଡ଼ରେ ନିର୍ମିତ ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟାରେଜ୍ ଓ ଜଳ ପ୍ରକଳ୍ପ । ଓଡ଼ିଶାର ଅଭିଯୋଗ ଅନୁଯାୟୀ, ଉପରମୁଣ୍ଡରେ ଜଳ ଅଟକାଇ ରଖାଯାଉଥିବାରୁ ହୀରାକୁଦ ଜଳଭଣ୍ଡାର ଓ ତଳମୁଣ୍ଡ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜଳ ପ୍ରବାହ କମିଯାଉଛି । ଏହା ଫଳରେ ଚାଷ, ପାନୀୟ ଜଳ ଯୋଗାଣ ଓ ଡେଲ୍ଟା ଅଞ୍ଚଳର ପରିବେଶ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ୁଛି । ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଛତିଶଗଡ଼ କହୁଛି ଯେ ମହାନଦୀ ଜଳାଗାରର ବଡ଼ ଅଂଶ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଥିବାରୁ ସେମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଜଳ ବ୍ୟବହାରର ଅଧିକାର ରହିଛି ।
୨୦୧୬ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ନିକଟରେ ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲେ । ପରେ ୨୦୧୮ ମାର୍ଚ୍ଚରେ ଇଣ୍ଟର-ଷ୍ଟେଟ୍ ରିଭର ୱାଟର ଡିସ୍ପ୍ୟୁଟ୍ସ ଆକ୍ଟ, ୧୯୫୬ ଅନୁଯାୟୀ ମହାନଦୀ ଜଳ ବିବାଦ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହା ପରଠାରୁ ଅନେକ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ଶୁଣାଣି, ତଥ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ ଓ ସାକ୍ଷ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚାଲିଆସୁଛି ।
ଚଳିତ ବର୍ଷ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ ଉଭୟ ରାଜ୍ୟକୁ ଜଳ ଉପଲବ୍ଧତା, ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ବ୍ୟବହାର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିସ୍ତୃତ ତଥ୍ୟ ଦାଖଲ କରିବାକୁ କହିଥିଲା । ଏହି ତଥ୍ୟ ଆଧାରରେ ଭବିଷ୍ୟତ ଜଳ ବଣ୍ଟନ ଫର୍ମୁଲା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି । ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲର କାର୍ଯ୍ୟକାଳକୁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ୨୦୨୭ ଜାନୁଆରୀ ୧୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ାଇଛନ୍ତି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହି ବିବାଦର ଅନ୍ତିମ ସମାଧାନ ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିବ ।
ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ଦିଲ୍ଲୀରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏହି ୧୧ ଦିନିଆ ଆଲୋଚନା ମହାନଦୀ ବିବାଦ ସମାଧାନରେ ଏକ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ମୋଡ଼ ଆଣିପାରେ । ଯଦି ଉଭୟ ରାଜ୍ୟ ସହମତିରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ତେବେ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଥିବା ଏହି ଆନ୍ତଃରାଜ୍ୟ ଜଳ ବିବାଦର ଶେଷ ହୋଇପାରେ ।
