ବିଶକେକ୍,୩୧ ଅଗଷ୍ଟ; କିର୍ଗିଜସ୍ତାନର ରାଜଧାନୀ ବିଶକେକ୍ରେ ଅଗଷ୍ଟ ୩୧ ଓ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧ରେ ଶାଂଘାଇ ସହଯୋଗ ସଂଗଠନ (SCO)ର ୨୦୨୬ ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଛି। SCOର ୨୫ତମ ବାର୍ଷିକୀ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଆୟୋଜିତ ଏହି ସମ୍ମିଳନୀରେ ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ, ଚୀନ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜିନପିଙ୍ଗ ଏବଂ ରୁଷ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭ୍ଲାଦିମିର ପୁଟିନଙ୍କ ସମେତ ଅନେକ ଦେଶର ନେତା ଯୋଗ ଦେଉଛନ୍ତି। ଚଳିତ ବର୍ଷର ସମ୍ମିଳନୀ ବିଶ୍ୱ ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ତଣାପୋଡ଼, ଯୁଦ୍ଧ, ବାଣିଜ୍ୟିକ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଏବଂ ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା ମଧ୍ୟରେ ହେଉଛି।
SCO ସଚିବାଳୟ ଅନୁସାରେ, ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ସଂଘର୍ଷ, ରୁଷ-ୟୁକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧ, ଆଫଗାନିସ୍ତାନର ପରିସ୍ଥିତି ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ସୁରକ୍ଷା ଚଳିତ ସମ୍ମିଳନୀର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟ। ଭାରତ-ଚୀନ୍ ସମ୍ପର୍କ ଓ ଭାରତ-ପାକିସ୍ତାନ ସମ୍ପର୍କ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନାରେ ରହିପାରେ।
ସୁରକ୍ଷା ସହିତ ଆର୍ଥିକ ସଂଯୋଗ ଏବଂ ପରସ୍ପର ବାଣିଜ୍ୟ SCOର ଏଜେଣ୍ଡାର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରମୁଖ ଅଂଶ। ନୂଆ ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ପରିବହନ କରିଡର, ଆର୍ଥିକ ସହଯୋଗ ଏବଂ SCO Development Bank ଭଳି ପ୍ରସ୍ତାବ ଉପରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାର ସମ୍ଭାବନା ନେଇ ଆଲୋଚନା ହେବ। ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ ନର୍ଥ-ସାଉଥ ଟ୍ରାନ୍ସପୋର୍ଟ କରିଡର ଭଳି ସଂଯୋଗ ପ୍ରକଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଇପାରେ।
ଭାରତ ପାଇଁ SCO ମଧ୍ୟ ଏସିଆ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ ବଢ଼ାଇବା, ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା, ଆତଙ୍କବାଦ ବିରୋଧୀ ସହଯୋଗ ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ବାଣିଜ୍ୟ ବିସ୍ତାରର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବହୁପକ୍ଷୀୟ ମଞ୍ଚ। ମୋଦୀ-ପୁଟିନ ଆଲୋଚନାରେ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟ, ଶକ୍ତି, ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ପରିସ୍ଥିତି ଉଠିପାରେ। ମୋଦୀ ଓ ଜିନପିଙ୍ଗଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଆଲୋଚନା ମଧ୍ୟ ଭାରତ-ଚୀନ୍ ସମ୍ପର୍କ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ନଜରରେ ରହିଛି।
SCO ଚୀନ୍ ଓ ରୁଷ ପାଇଁ ପଶ୍ଚିମୀ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବାହାରେ ବିକଳ୍ପ ବହୁପକ୍ଷୀୟ ସହଯୋଗ ଦେଖାଇବାର ଏକ ମଞ୍ଚ ହୋଇଆସିଛି। ବିଶ୍ୱରେ ଆମେରିକାର ନୀତି, ଶୁଳ୍କ ଓ ପ୍ରତିବନ୍ଧକୁ ନେଇ ଅନିଶ୍ଚିତତା ବଢ଼ୁଥିବା ସମୟରେ ସଦସ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ନିଜସ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ଆର୍ଥିକ ସଂଯୋଗ ମଜବୁତ କରିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇପାରନ୍ତି। ତେବେ SCOକୁ ସିଧାସଳଖ ଆମେରିକା ବିରୋଧୀ ମେଣ୍ଟ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ; ସଦସ୍ୟ ଦେଶମାନଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ରଣନୈତିକ ସ୍ୱାର୍ଥ ରହିଛି।
ଆଫଗାନିସ୍ତାନ SCO ପାଇଁ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରସଙ୍ଗ। ଆତଙ୍କବାଦ, ମାଦକ ଚୋରାଚାଲାଣ ଏବଂ ସୀମାପାର ସୁରକ୍ଷା ଚିନ୍ତା ନେଇ ସଦସ୍ୟ ଦେଶମାନେ ଆଲୋଚନା କରିବେ। ଏହା ସହିତ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ଓ ୟୁକ୍ରେନର ଯୁଦ୍ଧର ପ୍ରଭାବ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ମତବିନିମୟ ହେବା ଆଶା କରାଯାଉଛି।
ବିଶକେକ୍ ସମ୍ମିଳନୀରୁ ବଡ଼ ନୀତିଗତ ଘୋଷଣା ହେବ କି ନାହିଁ, ତାହା ଉପରେ ନଜର ରହିଛି। ତଥାପି ମୋଦୀ, ଜିନପିଙ୍ଗ ଓ ପୁଟିନଙ୍କ ଏକାଠି ଉପସ୍ଥିତି ଏସିଆ ଓ ୟୁରେସିଆର ବଦଳୁଥିବା ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ସମୀକରଣର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ଦର୍ଶାଉଛି। ସୁରକ୍ଷା ସହିତ ବାଣିଜ୍ୟ, ଶକ୍ତି ଓ ଯୋଗାଯୋଗ ଉପରେ ଯଦି ସହମତି ଗଠିତ ହୁଏ, ତେବେ SCOର ଆର୍ଥିକ ଭୂମିକା ଆହୁରି ବଢ଼ିପାରେ।
