ଇସ୍ରୋ, ଅକ୍ଟୋବର ୩୧; ଭାରତର ମହାକାଶ ଗବେଷଣା ଓ ସ୍ୱଦେଶୀ ପ୍ରଯୁକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଉ ଏକ ଐତିହାସିକ ସଫଳତା ହାସଲ କରିଛି ଭାରତୀୟ ମହାକାଶ ଗବେଷଣା ସଂସ୍ଥା (ISRO)। ଅକ୍ଟୋବର ୩୦ ତାରିଖ ଶୁକ୍ରବାର ରାତି ୧୧ଟା ୫୧ ମିନିଟ୍ରେ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ଶ୍ରୀହରିକୋଟାସ୍ଥିତ ସତୀଶ ଧାୱନ ମହାକାଶ କେନ୍ଦ୍ରର ଦ୍ୱିତୀୟ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ କେନ୍ଦ୍ରରୁ GSLV-F18 ରକେଟ୍ ଦ୍ୱାରା ନୂତନ ପିଢ଼ିର ନାଭିଗେସନ୍ ଉପଗ୍ରହ NVS-03କୁ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ କରାଯାଇଛି। ଇସ୍ରୋର ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ଏହି ଉପଗ୍ରହକୁ ସଫଳତାର ସହ ଜିଓସିଙ୍କ୍ରୋନସ୍ ଟ୍ରାନ୍ସଫର୍ ଅର୍ବିଟ୍ (GTO)ରେ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି। ଏହା GSLV ରକେଟ୍ର ୨୦ତମ ଉଡ଼ାଣ ଥିଲା।
ପ୍ରାୟ ୨,୨୫୦ କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ଓଜନର NVS-03 ହେଉଛି ଭାରତର ଦ୍ୱିତୀୟ ପିଢ଼ିର ନାଭିଗେସନ୍ ଉପଗ୍ରହ ଶୃଙ୍ଖଳାର ତୃତୀୟ ଉପଗ୍ରହ। ଏହାର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମିଶନ୍ ଜୀବନକାଳ ୧୨ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ବୋଲି ରିପୋର୍ଟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି। ଏହି ଉପଗ୍ରହର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ହେଉଛି ଏଥିରେ ସ୍ୱଦେଶୀ ଭାବେ ବିକଶିତ ପରମାଣୁ ଘଣ୍ଟା ସହିତ ଆମଦାନି କରାଯାଇଥିବା ଅନ୍ୟ ପରମାଣୁ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ଉପଗ୍ରହ ନାଭିଗେସନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପରମାଣୁ ଘଣ୍ଟାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଅତ୍ୟଧିକ, କାରଣ ସିଗନାଲ୍ ପହଞ୍ଚିବାର ସମୟକୁ ଅତି ସଠିକ୍ ଭାବେ ମାପି ଏହା ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କ ଅବସ୍ଥିତି ନିର୍ଣ୍ଣୟରେ ସହାୟତା କରେ।
ଏହି ଉପଗ୍ରହରେ ଆଉ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଉଛି L1 ଫ୍ରିକ୍ୱେନ୍ସି ସିଗନାଲ୍ର ସମ୍ମିଳନ। ପୂର୍ବରୁ ବ୍ୟବହୃତ L5 ଓ S-ବ୍ୟାଣ୍ଡ ସିଗନାଲ୍ ସହିତ ଏହି ନୂଆ ସିଗନାଲ୍ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି। ଏହା ଅନ୍ୟ ଉପଗ୍ରହ ନାଭିଗେସନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହ ସମନ୍ୱୟ ବଢ଼ାଇବା ସହ ଆଧୁନିକ ନାଭିଗେସନ୍ ରିସିଭର୍ ଓ ନାଗରିକ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଅଧିକ ସୁବିଧା ଆଣିପାରେ। ଇସ୍ରୋ ଅନୁସାରେ, ଏହାର ସେବା ପରିସର ଭାରତୀୟ ଭୂଖଣ୍ଡ ସହିତ ଦେଶର ସୀମାଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧,୫୦୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରିତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଆବୃତ କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ତେବେ NavIC ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ୟାକୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ମିଶନ୍ର ଗୁରୁତ୍ୱ ସହ ଯୋଡ଼ି ଦେଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ୨୦୨୬ ଜୁଲାଇ ୨୯ରେ ଲୋକସଭାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସରକାରୀ ଉତ୍ତର ଅନୁସାରେ, ସେତେବେଳେ କେବଳ ତିନୋଟି ଉପଗ୍ରହ Positioning, Navigation and Timing (PNT) ସେବା ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲେ। ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅବସ୍ଥିତି ନିର୍ଣ୍ଣୟ ସେବା ପାଇଁ ସର୍ବନିମ୍ନ ଚାରୋଟି ସକ୍ରିୟ ଉପଗ୍ରହ ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି କାରଣରୁ ସେତେବେଳେ NavIC ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତି ନିର୍ଣ୍ଣୟ ସେବା ଦେବାରେ ସକ୍ଷମ ନଥିଲା, ଯଦିଓ ସମୟ ସେବା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଥିଲା।
NVS-03ର ସଫଳ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ଦିଗରେ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ। ତେବେ GTOରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ଉପଗ୍ରହକୁ ନିଜସ୍ୱ ପ୍ରପଲସନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଆବଶ୍ୟକ କକ୍ଷପଥକୁ ନେବା ଓ ସେବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ କରିବାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା ରହିଛି। ତେଣୁ ଏହାର ଉତ୍କ୍ଷେପଣ ସଫଳ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ NavICର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେବା ପୁନଃସ୍ଥାପନ ହୋଇସାରିଛି ବୋଲି କହିବା ଏବେ ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ। NVS-04 ଓ NVS-05 ଭଳି ଆଗାମୀ ଉପଗ୍ରହ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରିବ।
ଏହି ସଫଳତା ପରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଇସ୍ରୋର ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ଇଞ୍ଜିନିୟରମାନଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଇଛନ୍ତି। ସେ ଏହି ମିଶନ୍କୁ ଭାରତର ସ୍ୱଦେଶୀ ନାଭିଗେସନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ଆତ୍ମନିର୍ଭରତା ଦିଗରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଫଳତା ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି। ଆଗାମୀ ଦିନରେ NVS-03ର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା ଓ ନୂତନ ଉପଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକର ସଫଳ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ ଭାରତର ମହାକାଶ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ରଣନୈତିକ ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
