ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୨୬ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬: ଭାରତ-ଚୀନ ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ନୂଆ କୂଟନୈତିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ସଙ୍କେତ ମିଳୁଥିବା ବେଳେ ଚୀନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସି ଜିନପିଙ୍ଗଙ୍କ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଭାରତ ଗସ୍ତ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ରହିଛି। ରଏଟର୍ସର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଜିନପିଙ୍ଗ ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ହେବାକୁ ଥିବା BRICS ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀରେ ଯୋଗଦେଇପାରନ୍ତି। ଏହା ସଫଳ ହେଲେ ୨୦୧୯ ପରେ ଭାରତକୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଗସ୍ତ ହେବ। ତେବେ ତାଙ୍କ ଯାତ୍ରା ଓ ଏଜେଣ୍ଡା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହୋଇନାହିଁ ।
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଜିନପିଙ୍ଗଙ୍କ ସହ ପ୍ରାୟ ୪୦୦ ଜଣ ଅଧିକାରୀ, ବ୍ୟବସାୟିକ ପ୍ରତିନିଧି ଓ ସହାୟକ କର୍ମଚାରୀ ଭାରତ ଆସିପାରନ୍ତି। ୨୦୧୯ରେ ତାଙ୍କ ଭାରତ ଗସ୍ତ ସମୟରେ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ୨୦୦ରୁ କମ୍ ଥିଲା ବୋଲି ରିପୋର୍ଟରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି। ଏହି ଆକାରର ପ୍ରତିନିଧିମଣ୍ଡଳ ଚୀନ ପକ୍ଷରୁ BRICS ମଞ୍ଚକୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ସୂଚାଇପାରେ।
ଜିନପିଙ୍ଗଙ୍କ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଗସ୍ତ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ମଧ୍ୟରେ ଭାରତର National Security Adviser ଅଜିତ ଡୋଭାଲ ବେଜିଂ ଗସ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ୨୫ ଅଗଷ୍ଟରେ ଡୋଭାଲ ଚୀନର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ଚୀନ ପକ୍ଷର Special Representative ୱାଙ୍ଗ ୟିଙ୍କ ସହ ୨୫ତମ Special Representatives ଆଲୋଚନାରେ ଭାଗ ନେଇଥିଲେ। ଆଲୋଚନାରେ ଭାରତ-ଚୀନ ସୀମାରେ ଶାନ୍ତି ଓ ସ୍ଥିରତା, ସୀମା ପ୍ରଶ୍ନର ସମାଧାନ ଏବଂ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ସମ୍ପର୍କ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ହୋଇଥିଲା।
ଦୁଇ ପକ୍ଷ ସୀମା ବିବାଦ ପାଇଁ ଏକ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ, ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ ଓ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ପାଇଁ ଗ୍ରହଣୀୟ ସମାଧାନ ଖୋଜିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଜାରି ରଖିବା ଉପରେ ଜୋର ଦେଇଛନ୍ତି। ୨୦୨୪ରେ ସୀମାରେ ସାମରିକ disengagement ପରେ ସମ୍ପର୍କ ସୁଧାରିବା ଦିଗରେ ଏହି ଆଲୋଚନାକୁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି।
୨୦୨୦ର ଗାଲୱାନ ଘଟଣା ପରେ ଭାରତ-ଚୀନ ସମ୍ପର୍କ ଗଭୀର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲା। ସୀମାରେ ସାମରିକ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵ କମାଇବା ପାଇଁ ଉଭୟ ଦେଶ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ସାମରିକ ଓ କୂଟନୈତିକ ଆଲୋଚନା ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି। ଡୋଭାଲ-ୱାଙ୍ଗ ବୈଠକ ପରେ ଭାରତୀୟ ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟ କହିଛି ଯେ ଦୁଇ ଦେଶର ସମ୍ପର୍କ ‘normalcy’ ଦିଗକୁ ଫେରୁଛି। ତଥାପି ସୀମା ପ୍ରଶ୍ନର ଅନ୍ତିମ ସମାଧାନ ହୋଇନଥିବାରୁ ସମ୍ପର୍କର ସୁଧାରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ ଭାବେ ଦେଖିବା ଏବେ ମଧ୍ୟ ଅତିଶୟୋକ୍ତି ହେବ।
ଯଦି ଜିନପିଙ୍ଗ ଭାରତ ଆସନ୍ତି, ତେବେ BRICS ସମ୍ମିଳନୀ ସହିତ ତାଙ୍କର ଭାରତୀୟ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦିଙ୍କ ସହ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବୈଠକ ହେବା ସମ୍ଭାବନା ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ସ୍ୱାଭାବିକ। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଉପଲବ୍ଧ ତଥ୍ୟରେ ଏପରି ବୈଠକର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ କାର୍ଯ୍ୟସୂଚୀ ଘୋଷିତ ହୋଇନାହିଁ। ତେଣୁ ଏହାକୁ ଏବେ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ରାଜନୈତିକ ପରିଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ଦେଖିବା ଉଚିତ।
ଜିନପିଙ୍ଗଙ୍କ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଭାରତ ଗସ୍ତ ଏବଂ ତାହା ପୂର୍ବରୁ ଡୋଭାଲଙ୍କ ଚୀନ ଗସ୍ତକୁ ଏକାଠି ଦେଖିଲେ, ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ସଂଘର୍ଷ ପରିଚାଳନାରୁ ସଂରଚିତ କୂଟନୈତିକ ସଂଲାପ ଦିଗରେ ଗତି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଅନୁମାନ କରାଯାଇପାରେ। ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହେଉଛି—ସୀମା ବିବାଦ, ସୁରକ୍ଷା ଚିନ୍ତା ଓ ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ଅଲଗା ରଖି ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ଥିରତା ଆଣିବା।
ଯଦି ଜିନପିଙ୍ଗଙ୍କ ଗସ୍ତ ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ୨୦୧୯ ପରେ ଭାରତ-ଚୀନ ଶୀର୍ଷ ନେତୃତ୍ୱ ମଧ୍ୟରେ ସିଧାସଳଖ ସଂଲାପ ପାଇଁ ବଡ଼ ସୁଯୋଗ ହୋଇପାରେ। ତଥାପି ସୀମା ପ୍ରଶ୍ନରେ ବାସ୍ତବିକ ଅଗ୍ରଗତି ହିଁ ସମ୍ପର୍କର ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ସୁଧାରର ମୁଖ୍ୟ ମାପକ ରହିବ।
