ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୧୧ ସେପ୍ଟେମ୍ବର; ଦେଶର ଜମିଜମା ପ୍ରଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ନୂଆ ଡିଜିଟାଲ ଢାଞ୍ଚା ଦେବା ଦିଗରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର Digital India Land Records Modernization Programme (DILRMP) 3.0ର ଅପରେସନାଲ ଗାଇଡଲାଇନ୍ ଜାରି କରିଛନ୍ତି। ଗ୍ରାମୀଣ ବିକାଶ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଭୂମି ସମ୍ପଦ ବିଭାଗ ଅଧୀନରେ ଚାଲିବାକୁ ଥିବା ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ୨୦୨୬ରୁ ୨୦୩୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ଚାଲିବ। ଏଥିପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟୟ ₹୫୬୫.୫୦ କୋଟି।
କେନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରାମୀଣ ବିକାଶ ମନ୍ତ୍ରୀ ଶିବରାଜ ସିଂହ ଚୌହାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏହି ପଦକ୍ଷେପର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଜମି ସମ୍ପର୍କିତ ସୂଚନାକୁ ଅଧିକ ସହଜ, ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ଓ ପାରଦର୍ଶୀ କରିବା। ମେ’ ୨୦୨୬ରେ ମନ୍ତ୍ରୀ DILRMP 3.0ର ମୁଖ୍ୟ ଉପାଦାନ ଭାବେ ଜମି ରେକର୍ଡ କମ୍ପ୍ୟୁଟରାଇଜେସନ୍, ULPIN, ଜିଓ-ରେଫରେନ୍ସିଂ, ରେଭେନ୍ୟୁ କୋର୍ଟ ଡିଜିଟାଇଜେସନ୍ ଓ Land Stack ବିକାଶ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ।
DILRMP 3.0ର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଉଛି GIS-enabled Land Stack। ପୂର୍ବରୁ ଜମି ରେକର୍ଡର ଡିଜିଟାଇଜେସନ୍ ଉପରେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଥିଲା। ଏବେ ଜମିର ମାନଚିତ୍ର, ମାଲିକାନା ବିବରଣୀ, ପ୍ରପର୍ଟି ରେଜିଷ୍ଟ୍ରେସନ୍ ଏବଂ ଜମି ସମ୍ପର୍କିତ ଅଦାଲତୀ ମାମଲାକୁ ଏକ ଇଣ୍ଟରଅପରେବଲ୍ ଡିଜିଟାଲ ପରିବେଶରେ ଯୋଡ଼ିବାର ଯୋଜନା ରହିଛି।
ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଜଣେ ନାଗରିକଙ୍କୁ ଜମି ସମ୍ପର୍କିତ ବିଭିନ୍ନ ତଥ୍ୟ ପାଇଁ ଅଲଗା ଅଲଗା କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଓ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା କ୍ରମେ କମିପାରେ। ସରକାର API-based integration ମାଧ୍ୟମରେ ଅଧିକ ନାଗରିକକୈନ୍ଦ୍ରିକ ସେବା ଦେବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛନ୍ତି।
DILRMP 3.0ର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେଉଛି Bhu-Aadhaar ବା Unique Land Parcel Identification Number (ULPIN)। ଯୋଜନା ଅନୁସାରେ ଜମିଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକୁ ୧୪ ଅଙ୍କର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ସଂଖ୍ୟା ଦେବାର ଢାଞ୍ଚା ରହିଛି। ଏହା ଜମିଖଣ୍ଡର ପରିଚୟକୁ ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା ସହ ରେକର୍ଡ ଯାଞ୍ଚକୁ ସହଜ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ରହିଛି।
ସେହିପରି cadastral mapର ଡିଜିଟାଇଜେସନ୍ ଓ ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥାନ ସହ georeferencing କରାଯିବ। ଏହା ଲିଖିତ ରେକର୍ଡ ଓ ଭୂମିର ବାସ୍ତବ ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟରେ ଭଲ ସମନ୍ୱୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇପାରେ।
ପ୍ରପର୍ଟି ରେଜିଷ୍ଟ୍ରେସନ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଡିଜିଟାଲ କରିବା ଯୋଜନା ରହିଛି। end-to-end online, paperless registration ଏବଂ ଏକ Registration Repository ବିକାଶ କରାଯିବ। ଏଥିସହ ୭୫ଟି Sub-Registrar Officeକୁ ଆଧୁନିକ Registration Seva Kendraରେ ପରିଣତ କରିବା ପାଇଁ ₹୩୭.୫ କୋଟି ବ୍ୟୟର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।
ଜମି ବିବାଦ ସମାଧାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଡିଜିଟାଲ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଯୋଜନା ଅଛି। Revenue Court Case Management System (RCCMS)କୁ ଜମି ରେକର୍ଡ ସହ ସଂଯୋଗ କରିବା ମାଧ୍ୟମରେ ମାମଲାର ଡିଜିଟାଲ ପରିଚାଳନା ଓ ଟ୍ରାକିଂକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ରହିଛି।
ସରକାରଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ DILRMP 3.0ର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ହେଉଛି Ease of Living ଓ Ease of Doing Business। ଡିଜିଟାଲ ସେବା ବଢ଼ିଲେ ଜମି ରେକର୍ଡ, ରେଜିଷ୍ଟ୍ରେସନ୍ ଓ ସମ୍ପର୍କିତ ତଥ୍ୟ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟକୁ ବାରମ୍ବାର ଯିବାର ଆବଶ୍ୟକତା କମିବା ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।
ତେବେ ଏଠାରେ ଏକ ମୁଖ୍ୟ କଥା ମନେ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ—ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଗାଇଡଲାଇନ୍ ଜାରି ହେବା ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ସୁବିଧା ତୁରନ୍ତ ଲାଗୁ ହେବା ଏକ କଥା ନୁହେଁ। ବାସ୍ତବ ଫଳାଫଳ ରାଜ୍ୟସ୍ତରୀୟ ଡିଜିଟାଲ ଭିତ୍ତିଭୂମି, ରେକର୍ଡର ସଠିକତା, ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ।
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ୨୦୨୫ ବର୍ଷାନ୍ତ ସମୀକ୍ଷା ଅନୁସାରେ, ଦେଶର ୯୭.୨୭% ଗ୍ରାମରେ Record of Rights (RoR) କମ୍ପ୍ୟୁଟରାଇଜେସନ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ୯୭.୧୪% cadastral maps ଡିଜିଟାଇଜ୍ ହୋଇଥିଲା। ୮୪.୮୯% ଗ୍ରାମରେ ଲିଖିତ RoR ଓ spatial cadastral map ମଧ୍ୟରେ linkage ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିବା ସରକାର କହିଥିଲା।
