ରଜ ପର୍ବ : ଓଡ଼ିଆ ଜୀବନଶୈଳୀ, ପ୍ରକୃତି ଓ ନାରୀତ୍ୱର ଅନନ୍ୟ ଉତ୍ସବ

ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକପର୍ବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରଜ ପର୍ବ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓ ଅନନ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଛି । ଏହା କେବଳ ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ପର୍ବ ନୁହେଁ, ବରଂ ଓଡ଼ିଆ ଜୀବନଶୈଳୀ, ସାମାଜିକ ସଂସ୍କୃତି, ପ୍ରକୃତି ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଓ ନାରୀତ୍ୱର ଗୌରବକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରୁଥିବା ଏକ ସାଂସ୍କୃତିକ ଉତ୍ସବ । ଏହି ପର୍ବର ପ୍ରଥମ ଦିନକୁ ‘ପହିଲି ରଜ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏହି ଦିନଟି ରଜ ପର୍ବର ସବୁଠାରୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ଉତ୍ସାହପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିନ ଭାବେ ପରିଗଣିତ ।

ରଜ ପର୍ବ ପ୍ରତି ଓଡ଼ିଆର ଘରେ ଘରେ ଖୁସି, ଆନନ୍ଦ ଓ ଉତ୍ସବର ବାର୍ତ୍ତା ନେଇ ଆସେ । ପରିବାରର ଝିଅ, ବୋହୂ ଓ ମହିଳାମାନେ ନୂଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧନ୍ତି, ପାଦରେ ଅଳତା ଲଗାନ୍ତି, ହାତରେ ମେହେନ୍ଦୀ ଲଗାଇ ସଜେଇ ହୁଅନ୍ତି । ଗାଁ ଠାରୁ ସହର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁଠାରେ ଉତ୍ସବମୁଖର ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ପୋଡ଼ପିଠା, ମଣ୍ଡାପିଠା, ଆରିସା ପିଠା ଓ ବିଭିନ୍ନ ପାରମ୍ପରିକ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥାଏ ।

ରଜ ପର୍ବର ମୂଳ ଭାବନା ପ୍ରକୃତି ସହ ଜଡ଼ିତ । ଓଡ଼ିଆ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଏହି ସମୟରେ ଧରିତ୍ରୀ ମାତା ଋତୁମତୀ ହୁଅନ୍ତି । ଯେପରି ନାରୀ ଜୀବନରେ ଋତୁସ୍ରାବ ଏକ ସ୍ୱାଭାବିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ସେହିପରି ଧରିତ୍ରୀ ମାତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଏକ ସୃଜନଶୀଳ ଅବସ୍ଥା ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । ତେଣୁ ଏହି ସମୟରେ ଚାଷ କାର୍ଯ୍ୟ, ହଳ ଚଳାଇବା କିମ୍ବା ମାଟି ଖୋଳିବା ଭଳି କାମ ବନ୍ଦ ରହିଥାଏ । ଏହା ପ୍ରକୃତି ପ୍ରତି ମଣିଷର ସମ୍ମାନ ସହ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଉଦାହରଣ ।

ରଜ ଆଧୁନିକ ଜୀବନଶୈଳୀରେ ମଧ୍ୟ ନିଜର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା ବଜାୟ ରଖିଛି । ଆଜିର ବ୍ୟସ୍ତ ଜୀବନରେ ଯେଉଁଠାରେ ମଣିଷ ପ୍ରକୃତି ଓ ପରିବାରଠାରୁ ଦୂରେଇ ଯାଉଛି, ସେଠାରେ ରଜ ପର୍ବ ପରିବାରକୁ ଏକତ୍ର କରିବା ସହ ସାମାଜିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ଆହୁରି ଦୃଢ଼ କରେ । ଏହି ଦିନରେ ପରିବାର ସଦସ୍ୟମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ପାରମ୍ପରିକ ଖାଦ୍ୟର ସ୍ୱାଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ରଜ ଗୀତ ଗାଆନ୍ତି ଓ ଉତ୍ସବର ଆନନ୍ଦ ନିଅନ୍ତି ।

ଓଡ଼ିଆ ଜୀବନଶୈଳୀରେ ରଜ କେବଳ ଏକ ପର୍ବ ନୁହେଁ, ଏହା ଏକ ଭାବନା । ଏହା ନାରୀଙ୍କ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ, ପ୍ରକୃତି ପ୍ରତି କୃତଜ୍ଞତା ଓ ପାରମ୍ପରିକ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରତୀକ । ଏହି ପର୍ବ ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ ଆଧୁନିକତାର ଦୌଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ମୂଳ ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରମ୍ପରାକୁ ଭୁଲିଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।

ପହିଲି ରଜର ଅନ୍ୟ ଏକ ବିଶେଷ ଦିଗ ହେଉଛି ଏହାର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଜୀବନଶୈଳୀ ସହ ସମ୍ପର୍କ । ରଜ ସମୟରେ ବିଶ୍ରାମ, ଆନନ୍ଦ ଓ ମାନସିକ ପ୍ରଶାନ୍ତିକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ । ଘରର ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଦୈନନ୍ଦିନ କଠିନ କାମରୁ ବିରତି ମିଳେ । ଏହା ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷାର ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ସାମାଜିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇପାରେ ।

ରଜ ଦୋଳି, ରଜ ଗୀତ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଖେଳ ଏହି ପର୍ବର ଅନ୍ୟତମ ଆକର୍ଷଣ । ବିଶେଷକରି ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛରେ ଦୋଳି ବନ୍ଧାଯାଏ । ଯୁବତୀ ଓ ଶିଶୁମାନେ ଦୋଳି ଖେଳି ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି । ଏହା କେବଳ ମନୋରଞ୍ଜନ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମୂହ ଆନନ୍ଦ ଓ ସାମାଜିକ ସମ୍ପର୍କର ଏକ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରତିଛବି ।

ରଜ କେବଳ ଏକ ଲୋକପର୍ବ ନୁହେଁ, ଏହା ଓଡ଼ିଆ ଲାଇଫଷ୍ଟାଇଲ୍‌ର ଏକ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରତିଫଳନ । ଏହି ପର୍ବ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଖାଦ୍ୟ, ପୋଷାକ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚା ଓ ମନୋରଞ୍ଜନର ପରମ୍ପରା ଓଡ଼ିଶାର ସାମାଜିକ ଜୀବନକୁ ଅଧିକ ସମୃଦ୍ଧ କରିଥାଏ । ରଜ ଆସିବାର କିଛି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଘରେ ଘରେ ଉତ୍ସବର ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଏ । ନୂଆ ବସ୍ତ୍ର କିଣିବା, ପିଠାପଣା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା, ଘର ସଜାଇବା ଓ ପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଆୟୋଜନ କରିବା ଏହି ପ୍ରସ୍ତୁତିର ଅଂଶ ।

ରଜ ପର୍ବର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଆକର୍ଷଣ ହେଉଛି ପାରମ୍ପରିକ ଖାଦ୍ୟ । ପୋଡ଼ପିଠା ବିନା ରଜର କଳ୍ପନା କରିବା କଷ୍ଟକର । ଚାଉଳ, ବିରି, ଗୁଡ଼, ନଡ଼ିଆ ଓ ଘିଅରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପୋଡ଼ପିଠାର ସ୍ୱାଦ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ମନରେ ଏକ ଭିନ୍ନ ସ୍ମୃତି ସୃଷ୍ଟି କରେ । ଏହା ସହିତ ମଣ୍ଡାପିଠା, ଆରିସାପିଠା, ଚକୁଳି, କାକରା ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ମିଠା ରଜର ଖାଦ୍ୟ ତାଲିକାକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଥାଏ । ଏହି ଖାଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ବରଂ ପାରମ୍ପରିକ ପୌଷ୍ଟିକତାର ଏକ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ।

ରଜ ପର୍ବରେ ଓଡ଼ିଆ ମହିଳାଙ୍କ ପୋଷାକ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚା ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମହତ୍ତ୍ୱ ରଖେ । ନୂଆ ଶାଢ଼ୀ, ସଲୱାର ସୁଟ୍ କିମ୍ବା ପାରମ୍ପରିକ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବା ସହିତ ଅଳତା, ମେହେନ୍ଦୀ ଓ ଫୁଲରେ ସଜେଇ ହେବାର ପରମ୍ପରା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଜୀବନ୍ତ ଅଛି । ଲାଲ ଅଳତାରେ ରଙ୍ଗା ପାଦ ଓ ହାତରେ ମେହେନ୍ଦୀର ନକ୍ସା ଓଡ଼ିଆ ନାରୀଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣୀୟ କରିଥାଏ । ଏହି ପର୍ବ ନାରୀଙ୍କ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ, ସୃଜନଶୀଳତା ଓ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତାର ଏକ ଉତ୍ସବ ମଧ୍ୟ ।

ରଜ ସମୟରେ ଝୁଲା ବା ଦୋଳିର ଗୁରୁତ୍ୱ ଅତ୍ୟଧିକ । ଗାଁ ଗହଳିରେ ବଟ, ଅଶ୍ୱତ୍ଥ କିମ୍ବା ଆମ୍ବ ଗଛରେ ଦୋଳି ବନ୍ଧାଯାଏ । ରଙ୍ଗିନ ଦଉଡ଼ି ଓ ଫୁଲରେ ସଜାଯାଇଥିବା ଦୋଳି ଉପରେ ଯୁବତୀ ଓ ଶିଶୁମାନେ ଆନନ୍ଦର ସହ ଝୁଲନ୍ତି । ରଜ ଦୋଳି କେବଳ ଖେଳ ନୁହେଁ, ଏହା ମନର ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ଜୀବନର ଉଲ୍ଲାସର ପ୍ରତୀକ ।

ରଜ ଗୀତ ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକସାହିତ୍ୟର ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ସମ୍ପଦ । ଦୋଳି ଖେଳିବା ସମୟରେ ଗାଯାଉଥିବା ରଜ ଗୀତରେ ପ୍ରେମ, ପ୍ରକୃତି, ଗ୍ରାମୀଣ ଜୀବନ ଓ ନାରୀମନର ଭାବନା ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥାଏ । ଏହି ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତିର ଜୀବନ୍ତ ଐତିହ୍ୟ ।

ଆଧୁନିକ ଜୀବନଶୈଳୀରେ ରଜ ପର୍ବ ନୂଆ ରୂପ ନେଇଛି । ସହର ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ରଜ ମହୋତ୍ସବ, ପିଠା ପ୍ରତିଯୋଗିତା, ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଓ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ଅଭିଯାନ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହାକୁ ଭବ୍ୟ ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଉଛି । ଅନେକ ଯୁବପିଢ଼ି ନିଜ ପାରମ୍ପରିକ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି ଫଟୋସୁଟ୍ କରୁଛନ୍ତି ଓ ରଜର ସ୍ମୃତିକୁ ଡିଜିଟାଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ସଂରକ୍ଷଣ କରୁଛନ୍ତି ।

ରଜ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ମଧ୍ୟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ । ଦୈନନ୍ଦିନ ଚାପ ଓ କାର୍ଯ୍ୟବ୍ୟସ୍ତତା ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପର୍ବ ଲୋକଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ, ବିଶ୍ରାମ ଓ ପରିବାର ସହ ସମୟ କାଟିବାର ସୁଯୋଗ ଦେଇଥାଏ । ପରିବାର ସହ ହସଖୁସିର ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମାନସିକ ପ୍ରଶାନ୍ତି ବଢ଼ାଇଥାଏ ଓ ସାମାଜିକ ବନ୍ଧନକୁ ମଜବୁତ କରିଥାଏ ।

ଓଡ଼ିଶାର ଗ୍ରାମୀଣ ଅର୍ଥନୀତିରେ ମଧ୍ୟ ରଜର ଅବଦାନ ରହିଛି । ଏହି ସମୟରେ ପୋଷାକ ବ୍ୟବସାୟୀ, ମିଠା ଦୋକାନୀ, ହସ୍ତଶିଳ୍ପୀ ଓ ଫୁଲ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ଆୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ଏହା ଏକ ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ଉତ୍ସବ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ ।

ରଜ ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ ସୁଖୀ ଜୀବନ ପାଇଁ କେବଳ ଧନସମ୍ପତ୍ତି ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ; ପରିବାର, ସଂସ୍କୃତି, ପ୍ରକୃତି ଓ ସାମାଜିକ ସମ୍ପର୍କ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭାବରେ ଜରୁରୀ । ଏହି ପର୍ବ ଜୀବନକୁ ଉପଭୋଗ କରିବା, ନିଜ ମୂଳ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଭଲପାଇବା ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ ବାଣ୍ଟିବାର ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଥାଏ ।

ରଜ ଓଡ଼ିଆ ସମାଜର ଏକ ଏପରି ପର୍ବ, ଯାହା କେବଳ ଆନନ୍ଦ ଓ ଉତ୍ସବରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ; ବରଂ ସାମାଜିକ ସମତା, ନାରୀ ସମ୍ମାନ, ପରିବେଶ ସଚେତନତା ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐକ୍ୟର ଏକ ଗଭୀର ବାର୍ତ୍ତା ବହନ କରେ । ଶତାବ୍ଦୀ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଚାଲିଆସୁଥିବା ଏହି ପରମ୍ପରା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଆ ଜୀବନରେ ସମାନ ଭାବରେ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ରହିଛି । ରଜ ପର୍ବ ମାଧ୍ୟମରେ ଆମେ ଏକ ଏପରି ସଂସ୍କୃତିକୁ ଦେଖିପାରୁ, ଯେଉଁଠାରେ ନାରୀ, ପ୍ରକୃତି ଓ ସମାଜ ପରସ୍ପର ସହ ଗଭୀର ଭାବରେ ସଂଯୁକ୍ତ ।

ରଜ ପର୍ବର ସବୁଠାରୁ ମହାନ ଦିଗ ହେଉଛି ନାରୀତ୍ୱ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ । ଭାରତୀୟ ସମାଜର ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁଠାରେ ଋତୁସ୍ରାବକୁ ନେଇ ସଂକୋଚ କିମ୍ବା ନୀରବତା ଦେଖାଯାଏ, ସେଠାରେ ଓଡ଼ିଶାର ରଜ ପର୍ବ ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସମ୍ମାନ ଓ ଉତ୍ସବର ରୂପ ଦେଇଛି । ଧରିତ୍ରୀ ମାତାଙ୍କ ଋତୁମତୀ ହେବାର ପ୍ରତୀକ ମାଧ୍ୟମରେ ନାରୀଙ୍କ ସୃଜନଶୀଳ ଶକ୍ତିକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦିଆଯାଇଛି । ଏହା ପ୍ରମାଣ କରେ ଯେ ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତିରେ ନାରୀଙ୍କୁ କେବଳ ପରିବାରର ସଦସ୍ୟ ନୁହେଁ, ବରଂ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ଶକ୍ତି ଭାବରେ ଦେଖାଯାଇଛି ।

ରଜ ପର୍ବ ନାରୀ ସଶକ୍ତିକରଣର ଏକ ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରତୀକ ମଧ୍ୟ । ଏହି ଦିନରେ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଘରୋଇ କାମରୁ ବିରତି ଦିଆଯାଏ । ସେମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ସମୟ କାଟନ୍ତି, ସାଙ୍ଗସାଥୀଙ୍କ ସହ ମିଳନ୍ତି, ଦୋଳି ଖେଳନ୍ତି ଓ ଉତ୍ସବର ଆନନ୍ଦ ନିଅନ୍ତି । ଆଧୁନିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଦେଖିଲେ ଏହା ମହିଳାଙ୍କ ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ସୁସ୍ଥତାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବାର ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ସାମାଜିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲା ।

ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷାର ବାର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ ରଜର ଏକ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଅଂଶ । ରଜ ସମୟରେ ମାଟି ଚାଷ ନ କରିବା, ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ସଜାଇବା, ପ୍ରକୃତି ସହ ସମୟ ବିତାଇବା ଭଳି ପରମ୍ପରା ମଣିଷ ଓ ପ୍ରକୃତିର ସହଅସ୍ତିତ୍ୱର ଉଦାହରଣ । ଆଜି ବିଶ୍ୱ ଯେତେବେଳେ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ପରିବେଶ ଦୂଷଣ ଭଳି ସମସ୍ୟା ସହ ଲଢ଼ୁଛି, ସେତେବେଳେ ରଜର ଏହି ବାର୍ତ୍ତା ଆହୁରି ଅଧିକ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ହୋଇପଡ଼ିଛି ।

ଆଧୁନିକ ଯୁବପିଢ଼ି ରଜ ପର୍ବକୁ ନୂଆ ରୂପରେ ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି । ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ରଜ ଗୀତ, ପାରମ୍ପରିକ ପୋଷାକ, ପିଠାପଣା ଓ ଦୋଳିର ଫଟୋ ଓ ଭିଡିଓ ଭାଇରାଲ ହେଉଛି । ଯୁବପିଢ଼ି ରଜକୁ କେବଳ ଏକ ପର୍ବ ଭାବେ ନୁହେଁ, ବରଂ ନିଜ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟର ଏକ ଅଂଶ ଭାବରେ ଦେଖୁଛନ୍ତି । ଏହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ପରମ୍ପରା ଓ ଆଧୁନିକତା ପରସ୍ପର ବିରୋଧୀ ନୁହେଁ; ଉଭୟ ମିଶି ସମାଜକୁ ଆଗକୁ ନେଇପାରନ୍ତି ।

ରଜ ଗ୍ରାମ ଓ ସହର ମଧ୍ୟରେ ସାଂସ୍କୃତିକ ସେତୁବନ୍ଧ ଭାବେ କାମ କରେ । ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଯେଉଁଠାରେ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ଦୋଳି, ରଜ ଗୀତ ଓ ଲୋକକ୍ରୀଡ଼ା ପାଳିତ ହୁଏ, ସେଠାରେ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ସାଂସ୍କୃତିକ ମହୋତ୍ସବ, ଫ୍ୟାଶନ ଶୋ ଓ ପିଠା ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଆୟୋଜିତ ହେଉଛି । ଉଭୟ ଧାରା ମିଶି ରଜ ପର୍ବକୁ ଅଧିକ ସମୃଦ୍ଧ କରୁଛି ।

ଏହି ପର୍ବ ପରିବାରିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ମଧ୍ୟ ସୁଦୃଢ଼ କରିଥାଏ । ବର୍ଷସାରା କାମରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହୁଥିବା ପରିବାର ସଦସ୍ୟମାନେ ରଜ ସମୟରେ ଏକାଠି ହୁଅନ୍ତି । ପୁରୁଣା ସ୍ମୃତିକୁ ମନେ ପକାନ୍ତି, ପିଠା ଖାଆନ୍ତି, ଗୀତ ଗାଆନ୍ତି ଓ ପରସ୍ପର ସହ ସମୟ ବିତାନ୍ତି । ଏହା ଆଧୁନିକ ସମାଜରେ କ୍ରମଶଃ କମିଯାଉଥିବା ପରିବାରିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ପୁଣିଥରେ ସଜୀବ କରିଥାଏ ।

ଓଡ଼ିଶାର ପର୍ଯ୍ୟଟନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ରଜର ଅପାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି । ରଜ ମହୋତ୍ସବ, ଲୋକନୃତ୍ୟ, ଲୋକସଙ୍ଗୀତ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଖାଦ୍ୟ ବିଦେଶୀ ଓ ଦେଶୀ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିପାରେ । ଯଦି ଏହି ପର୍ବକୁ ଆହୁରି ସୁସଂଗଠିତ ଭାବରେ ପ୍ରଚାର କରାଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟକୁ ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ଆହୁରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିପାରିବ ।

ରଜର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଜୀବନକୁ ଉତ୍ସବ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବା । ଏହା ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ ବ୍ୟସ୍ତତା ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଖୁସି ପାଇଁ ସମୟ ବାହାର କରିବା ଦରକାର । ପ୍ରକୃତିକୁ ଭଲପାଇବା, ନାରୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା, ପରିବାର ସହ ସମୟ କାଟିବା ଓ ନିଜ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଗୌରବ କରିବା ହେଉଛି ଏହି ପର୍ବର ମୂଳ ବାର୍ତ୍ତା ।

ଆଜିର ଡିଜିଟାଲ ଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ରଜର ଆକର୍ଷଣ କମିନାହିଁ । ବରଂ ଏହା ନୂତନ ପିଢ଼ି ମାଧ୍ୟମରେ ନୂଆ ଉଚ୍ଚତାକୁ ପହଞ୍ଚୁଛି । ଏହି ପର୍ବ ଓଡ଼ିଆ ଜୀବନଶୈଳୀର ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ଅଂଶ ହୋଇ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେରଣାର ଉତ୍ସ ହୋଇ ରହିବ ।

ଏହିପରି ଭାବରେ ରଜ କେବଳ ଏକ ପର୍ବ ନୁହେଁ; ଏହା ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ସଂସ୍କୃତି, ଜୀବନଦର୍ଶନ, ପ୍ରକୃତି ପ୍ରେମ, ନାରୀ ସମ୍ମାନ ଓ ସାମାଜିକ ଏକତାର ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରତୀକ । ଏହାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରମ୍ପରା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୀତ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆଚାର ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତାର ଏକ ସୁନ୍ଦର ପରିଚୟ ବହନ କରେ ।