ପ୍ରତିବର୍ଷ ଜୁନ୍ ୫ ତାରିଖରେ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ପାଳିତ ହୁଏ ବିଶ୍ୱ ପରିବେଶ ଦିବସ । ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା, ଜଳବାୟୁ ସନ୍ତୁଳନ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦର ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରତି ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଏହି ଦିବସର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ଏହି ଦିବସ ଏପରି ଏକ ସମୟରେ ପାଳିତ ହେଉଛି, ଯେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱ ତାପନ, ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଏଲ୍-ନିନୋ ଓ ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷଣ ମାନବ ସଭ୍ୟତା ପାଇଁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହୋଇ ଠିଆ ହୋଇଛି । ଓଡ଼ିଶା ମଧ୍ୟ ଏହାର ପ୍ରଭାବରୁ ମୁକ୍ତ ନୁହେଁ ।
ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ଧରି ପୃଥିବୀର ହାରାହାରି ତାପମାତ୍ରା କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି । ବିଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମତରେ ମାନବ ଦ୍ୱାରା ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନର ଅତ୍ୟଧିକ ବ୍ୟବହାର, ଶିଳ୍ପାୟନ, ବନ ନଷ୍ଟ ଓ ଗ୍ରୀନହାଉସ୍ ଗ୍ୟାସ ନିର୍ଗମନ ଏହାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ । ଫଳରେ ପୃଥିବୀର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଉତ୍ତାପ, ଅତ୍ୟଧିକ ବର୍ଷା, ଖରା, ବନ୍ୟା ଓ ଘୂର୍ଣ୍ଣିଝଡ଼ର ମାତ୍ରା ବଢ଼ି ଚାଲିଛି ।
ଓଡ଼ିଶାର ପରିବେଶ ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି । ୨୦୨୪ ଓ ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ରାଜ୍ୟର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ତାପମାତ୍ରା ୪୫ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ୍ରୁ ଅଧିକ ରେକର୍ଡ ହୋଇଥିଲା । ସମ୍ବଲପୁର, ବଲାଙ୍ଗିର, ସୋନପୁର, ଟିଟିଲାଗଡ଼, ବୌଦ୍ଧ ଓ ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ପରି ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ତୀବ୍ର ଉତ୍ତାପ ପ୍ରବାହର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଛନ୍ତି । ଏହା କେବଳ ମଣିଷର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁନାହିଁ, କୃଷି, ଜଳ ସମ୍ପଦ ଓ ଜୈବ ବିବିଧତା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ପକାଉଛି ।
ଏହା ସହିତ ଏଲ୍-ନିନୋ ନାମକ ଜଳବାୟୁ ପରିସ୍ଥିତି ଭାରତର ମୌସୁମୀ ବର୍ଷାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ । ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରର ଜଳତାପମାତ୍ରାର ଅସାଧାରଣ ବୃଦ୍ଧି ଫଳରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ଏଲ୍-ନିନୋ ଭାରତରେ ବର୍ଷାର ପରିମାଣ କମାଇପାରେ । ଓଡ଼ିଶା ପରି କୃଷିନିର୍ଭର ରାଜ୍ୟରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଚାଷୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ । ଅନିୟମିତ ବର୍ଷା, ଜଳ ସଙ୍କଟ ଏବଂ ଫସଲ କ୍ଷତି ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ ।
ଓଡ଼ିଶାର ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟ ଏହି ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ସମ୍ମୁଖୀନ କରିବାକୁ ଯାଉଛି । ସମୁଦ୍ର ପତନ ବୃଦ୍ଧି ଓ ଉପକୂଳ କ୍ଷୟ ଯୋଗୁଁ ପୁରୀ, କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା, ଜଗତସିଂହପୁର ଏବଂ ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର କେତେକ ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରଭାବିତ ହେବ । ବାତ୍ୟାର ତୀବ୍ରତା ଓ ଘନତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ମଧ୍ୟ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଜଳବାୟୁର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସଙ୍କେତ ଅଟେ ।
ରାଜ୍ୟର ବନ୍ୟ ସମ୍ପଦ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ କାରଣରୁ ଚାପରେ ରହିଛି । ଅବୈଧ ଜଙ୍ଗଲ କାଟ, ଖଣି ଖନନ, ଶିଳ୍ପ ପ୍ରକଳ୍ପ ଏବଂ ସହରୀକରଣ ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜଙ୍ଗଲର ପରିମାଣ ହ୍ରାସ ପାଉଛି । ଯଦିଓ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ବୃକ୍ଷରୋପଣ ଏବଂ ବନୀକରଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଚଳାଉଛନ୍ତି, ତଥାପି ଜଳବାୟୁ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅଧିକ ପଦକ୍ଷେପ ଆବଶ୍ୟକ।
ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ଦୂଷଣ ମଧ୍ୟ ଆଜିର ଏକ ବଡ଼ ପରିବେଶୀୟ ସମସ୍ୟା । ନଦୀ, ନାଳ ଓ ସମୁଦ୍ରରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ଜମା ହେବା ଫଳରେ ଜଳଜୀବ ଓ ପରିବେଶ ପ୍ରଭାବିତ ହେଉଛି । ଭୁବନେଶ୍ୱର, କଟକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସହରରେ ବର୍ଜ୍ୟ ପରିଚାଳନା ଏବେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହୋଇ ରହିଛି ।
ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ସହ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଭୂମିକା ମଧ୍ୟ ସମାନ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକ ଯଦି ଗୋଟିଏ ଗଛ ଲଗାନ୍ତି, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ବ୍ୟବହାର କମାନ୍ତି, ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ଜୀବନଶୈଳୀ ଆପଣାନ୍ତି, ତେବେ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷାରେ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିପାରିବ ।
ବିଶ୍ୱ ପରିବେଶ ଦିବସ ୨୦୨୬ କେବଳ ଏକ ଔପଚାରିକ ପାଳନ ନୁହେଁ; ଏହା ପ୍ରକୃତି ସହ ଆମର ସମ୍ପର୍କକୁ ପୁନର୍ବିଚାର କରିବାର ଏକ ସୁଯୋଗ । ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ବିଶ୍ୱ ଉଷ୍ମାୟନ ଓ ଏଲ୍-ନିନୋ ପରି ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜକୁ ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ସମନ୍ୱିତ ପ୍ରୟାସ ଆବଶ୍ୟକ । ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା କେବଳ ସରକାରଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ନୁହେଁ, ବରଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କ ନୈତିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ । ଆସନ୍ତୁ, ଏହି ପରିବେଶ ଦିବସରେ ଏକ ସବୁଜ, ସୁସ୍ଥ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ପୃଥିବୀ ଗଢ଼ିବା ପାଇଁ ସଙ୍କଳ୍ପ ନେବା ।
