ପ୍ରତିବର୍ଷ ଜୁନ୍ ୩ ତାରିଖକୁ ବିଶ୍ୱ ସାଇକେଲ ଦିବସ ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଏ । ୨୦୧୮ ମସିହାରେ ଜାତିସଂଘ ସାଧାରଣ ପରିଷଦ ଏହି ଦିବସକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି । ଏହାର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସାଇକେଲର ଉପଯୋଗିତା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଲାଭ, ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ଓ ସାମାଜିକ ବିକାଶରେ ଏହାର ଭୂମିକା ସମ୍ପର୍କରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ସଚେତନ କରିବା ।
ଆଜିର ଦ୍ରୁତ ଗତିର ଜୀବନରେ ମଣିଷ ନିଜ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ଅବହେଳା କରୁଛି । ମୋଟର ଗାଡ଼ି, ଡିଜିଟାଲ ଉପକରଣ ଓ ଆରାମଦାୟକ ଜୀବନଶୈଳୀ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଶାରୀରିକ କ୍ରିୟାକଳାପରୁ ଦୂରେଇ ଦେଉଛି । ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ସାଇକେଲ କେବଳ ଏକ ଯାନ ନୁହେଁ, ବରଂ ସୁସ୍ଥ ଜୀବନର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାଧ୍ୟମ ।
ସାଇକେଲ: ସରଳ କିନ୍ତୁ ଅସାଧାରଣ
ସାଇକେଲ ହେଉଛି ଏମିତି ଏକ ଯାନ, ଯାହା ପାଇଁ ଇନ୍ଧନ ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ, ପ୍ରଦୂଷଣ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏନାହିଁ ଏବଂ ଯେକୌଣସି ବୟସର ଲୋକ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିପାରନ୍ତି । ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ ମତାନୁସାରେ ସାଇକେଲ ଚଳାଇବା ହେଉଛି ଶାରୀରିକ ସକ୍ରିୟତାର ଏକ ସହଜ ଓ ସୁଲଭ ଉପାୟ, ଯାହା ହୃଦ୍ରୋଗ, ମଧୁମେହ, ମୋଟାପଣ ଏବଂ ଅନେକ ଅସଂକ୍ରାମକ ରୋଗକୁ କମାଇଥାଏ ।
ଗୋଟିଏ ସାଧାରଣ ସାଇକେଲର ମୂଲ୍ୟ ଏକ ମୋଟରସାଇକେଲ କିମ୍ବା କାର ତୁଳନାରେ ବହୁତ କମ୍ । ତଥାପି ଏହାର ଉପକାରିତା ଅସୀମ । ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରୁ ସହରାଞ୍ଚଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଠାରୁ କର୍ମଜୀବୀ ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସାଇକେଲ ଏକ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ସାଥୀ ।
ଗବେଷଣା ଲବ୍ଧ ତଥ୍ୟ ?
ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ଏକ-ତୃତୀୟାଂଶ ପ୍ରାପ୍ତବୟସ୍କ ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଶାରୀରିକ କ୍ରିୟାକଳାପ କରୁନାହାନ୍ତି । ଏହା ହୃଦ୍ରୋଗ, କ୍ୟାନ୍ସର, ଷ୍ଟ୍ରୋକ ଓ ମଧୁମେହ ପରି ରୋଗର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହୋଇପାରେ ।
ଗବେଷଣାରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ନିୟମିତ ଶାରୀରିକ କ୍ରିୟାକଳାପ ଯଥା :
* ହୃଦ୍ରୋଗ ଓ ଷ୍ଟ୍ରୋକର କାରଣକୁ ୧୯% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କମାଇପାରେ।
* ମଧୁମେହର ସମ୍ଭାବନାକୁ ୧୭% କମାଇପାରେ।
* ଅବସାଦ ଓ ମାନସିକ ଚାପକୁ ୨୮–୩୨% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହ୍ରାସ କରିପାରେ।
* ପ୍ରତିବର୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁକୁ ରୋକିପାରେ।
ସାଇକେଲ ଚଳାଇବା ଏହି ଶାରୀରିକ କ୍ରିୟାକଳାପର ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରୂପ । ସାଇକେଲ ଚଳାଇବା ସମୟରେ ଶରୀରର ଅନେକ ମାଂସପେଶୀ ଏକାସାଙ୍ଗରେ କାମ କରିଥାଏ । ଏହା ଶରୀରକୁ ସକ୍ରିୟ ରଖିବା ସହିତ ରକ୍ତ ସଞ୍ଚାଳନକୁ ମଧ୍ୟ ସୁଧାରିଥାଏ । ସାଇକେଲ ଚଳାଇବା ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଡିଓ ବ୍ୟାୟାମ । ଏହା ହୃଦୟର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା ବଢ଼ାଇଥାଏ ଏବଂ ରକ୍ତଚାପ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ସହାୟକ ହୁଏ । ପ୍ରତିଦିନ ୩୦ ମିନିଟ୍ ସାଇକେଲ ଚଳାଇବା ଦ୍ୱାରା ଅଧିକ କ୍ୟାଲୋରି ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ । ଏହା ମୋଟାପଣ ହ୍ରାସରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ । ପାଦ, ଜଙ୍ଘ, କମର ଓ ପିଠିର ମାଂସପେଶୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ। ବୟସ୍କ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ ବ୍ୟାୟାମ । ନିୟମିତ ସାଇକେଲ ଚଳାଇବା ରକ୍ତରେ ସର୍କରାର ମାତ୍ରା ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ସହାୟକ ହୁଏ । ଆଜିକାଲି ଚାପ, ଉତ୍କଣ୍ଠା ଓ ଅବସାଦ ଏକ ବଡ଼ ସାମାଜିକ ସମସ୍ୟା । ଗବେଷଣା କହୁଛି ଯେ ସାଇକେଲ ଚଳାଇବା ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରେ ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରଭାବ ପକାଏ । ସାଇକେଲ ଚଳାଇବା ବେଳେ ଶରୀରରେ ଏଣ୍ଡରଫିନ୍ ନାମକ “ଖୁସିର ହରମୋନ” ନିର୍ଗତ ହୁଏ । ଏହା ମନକୁ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ରଖିବା ସହ ଚାପ କମାଇଥାଏ । ସମ୍ପ୍ରତି କେତେକ ଅଧ୍ୟୟନରେ ସାଇକେଲ ଚଳାଇବା ସ୍ମରଣଶକ୍ତି ଓ ମସ୍ତିଷ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧିରେ ସହାୟକ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି । ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ସାଇକେଲରେ ଯାଆନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ଶାରୀରିକ ସକ୍ରିୟତା ବଢ଼ିଥାଏ । ଏହା ସେମାନଙ୍କ ଏକାଗ୍ରତା, ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରେ । ସାଇକେଲ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଆତ୍ମନିର୍ଭରତା ଶିଖାଏ । ଏହା ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମୟାନୁବର୍ତ୍ତିତା, ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ ଓ ଶୃଙ୍ଖଳା ବିକଶିତ କରେ । ଅଫିସରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ବସି କାମ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋଟାପଣ, ପିଠିବ୍ୟଥା ଓ ହୃଦ୍ରୋଗର ଅଧିକ ଥାଏ । ଯଦି ସେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ କିଛି ଦୂରତା ସାଇକେଲରେ ଯାତାୟାତ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ଶାରୀରିକ ସକ୍ରିୟତା ବଢ଼ିବ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଭଲ ରହିବ ।
ସାଇକେଲ ବ୍ୟବହାର କଲେ—
* କାର୍ବନ ନିର୍ଗମନ ହ୍ରାସ ପାଏ।
* ଇନ୍ଧନ ସଞ୍ଚୟ ହୁଏ।
* ବାୟୁ ଓ ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ କମେ।
* ସହର ଅଧିକ ବାସଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।
ସେଥିପାଇଁ ଜାତିସଂଘ ଓ WHO ସାଇକେଲକୁ ସୁସ୍ଥ ଓ ସବୁଜ ଭବିଷ୍ୟତର ମୁଖ୍ୟ ଉପକରଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।
ସାଇକେଲ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସସ୍ତା ଯାତାୟାତ ମାଧ୍ୟମ । ଏହା ପାଇଁ ପେଟ୍ରୋଲ କିମ୍ବା ଡିଜେଲ ଦରକାର ହୁଏନାହିଁ। ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଖର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ୟ କମ୍ । ଏକ ସାଧାରଣ ପରିବାର ପାଇଁ ସାଇକେଲ ଦୈନନ୍ଦିନ ଯାତାୟାତ ଖର୍ଚ୍ଚ କମାଇବାରେ ବଡ଼ ସହାୟକ ହୋଇପାରେ । ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଏହା ଶିକ୍ଷା, ଚାକିରି ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବାରେ ପହଞ୍ଚିବାର ଏକ ସହଜ ମାଧ୍ୟମ ।
ସାଇକେଲ କେବଳ ଯାତାୟାତର ମାଧ୍ୟମ ନୁହେଁ; ଏହା ସ୍ୱାଧୀନତାର ପ୍ରତୀକ । ଅନେକ ଦେଶରେ ସାଇକେଲ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଓ ଚାକିରି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିକ ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରିଛି । ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ଝିଅମାନେ ସାଇକେଲ ସାହାଯ୍ୟରେ ଦୂର ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଯାଇପାରୁଛନ୍ତି । ଏହା ସେମାନଙ୍କ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଓ ସାମାଜିକ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ବୃଦ୍ଧି କରିଛି ।
କାହିଁକି ଆମେ ପୁଣି ସାଇକେଲକୁ ଫେରିବା ଉଚିତ?
ଆଜିର ସମୟରେ ମଣିଷ ଅଧିକ ସୁବିଧା ପଛରେ ଦୌଡ଼ୁଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ସୁବିଧା ହିଁ ଅନେକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟାର କାରଣ ହୋଇଯାଇଛି।
ସାଇକେଲ ଆମକୁ—
* ସୁସ୍ଥ ଶରୀର ଦେଇଥାଏ।
* ପ୍ରସନ୍ନ ମନ ଦେଇଥାଏ।
* ସ୍ୱଚ୍ଛ ପରିବେଶ ଦେଇଥାଏ।
* ଅର୍ଥ ସଞ୍ଚୟ କରିଥାଏ।
* ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ବଢ଼ାଇଥାଏ।
ଏହା ଏକ ଛୋଟ ପଦକ୍ଷେପ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପକ ।
ବିଶ୍ୱ ସାଇକେଲ ଦିବସ କେବଳ ଏକ ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ସଚେତନତାର ଆହ୍ୱାନ । ସାଇକେଲ ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ ସରଳତା ମଧ୍ୟରେ ହିଁ ମହାନତା ରହିଛି । ଏକ ସାଧାରଣ ସାଇକେଲ ଆମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ପରିବେଶ, ଅର୍ଥନୀତି ଓ ସମାଜକୁ ସକାରାତ୍ମକ ଦିଗରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରେ ।
ଆସନ୍ତୁ, ଏହି ବିଶ୍ୱ ସାଇକେଲ ଦିବସରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକ ସଙ୍କଳ୍ପ ନେବା - ସପ୍ତାହରେ ଅତି କମରେ କିଛି ଦିନ ସାଇକେଲ ବ୍ୟବହାର କରିବା, ନିଜକୁ ସୁସ୍ଥ ରଖିବା ଏବଂ ଏକ ସବୁଜ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ସୁନ୍ଦର ପୃଥିବୀ ଗଢ଼ିବାରେ ନିଜ ଅବଦାନ ଦେବା ।
“ଆଜିର ଗୋଟିଏ ସାଇକେଲ ଯାତ୍ରା, ଆସନ୍ତାକାଲିର ସୁସ୍ଥ ଜୀବନର ଭିତ୍ତି ।”
